Nguyên lý "Quân - Thần - Tá - Sứ" Trong 1 Bài Thuốc Nam Chữa Vảy Nến?
Để 1 bài thuốc Nam đạt hiệu quả cao trong điều trị lâm sàng, việc chọn lựa thiết kế chọn đúng vị thuốc, đúng cách bào chế, liều sử dụng..vv là cực kỳ quan trọng. Các bài thuốc Nam thường được cấu trúc chặt chẽ theo nguyên lý "Quân – Thần – Tá – Sứ". Đây là sơ đồ phối ngũ giúp các vị thuốc tương hỗ, tăng hiệu quả và giảm độc tính. Dưới đây là phân tích ý nghĩa cụ thể cấu trúc này để người đọc có thể nắm được cách thiết kế 1 bài thuốc nam điều trị vảy nến theo lý luận y học cổ truyền, giải thích cơ chế tác dụng bằng chứng sinh học phân tử hiện đại là như nào:
- Vị thuốc Quân (Chủ dược)
“Quân” là vị thuốc đóng vai trò quan trọng nhất, trực tiếp đánh vào nguyên nhân chính gây bệnh. Trong điều trị vảy nến, nguyên nhân theo lý luận y học cổ truyền là huyết nhiệt và tiêu độc. Theo khoa học hiện đại là các hoạt chất sinh học có khả năng ức chế mạnh các Cytokine gây viêm như IL17, IL23, IL6, IL12, TNF-α.., hiệu lực đo đếm bằng chỉ số IC50, EC50...(Nồng độ ức chế 50% và nồng độ hiệu quả 50%) trong các nghiên cứu invitro, invivo, thử nghiệm đánh giá tiền lâm sàng và lâm sàng.
- Vị thuốc Thần (Thần dược)
Thần là vị thuốc hỗ trợ, tăng cường công năng cho vị thuốc Quân. Ở bệnh vảy nến, là hiện tượng khô đỏ da, bong tróc vảy và ngứa ngáy dữ dội do rối loạn miễn dịch. Các vị thuốc dùng làm “Thần” thường có tác dụng chống oxy hóa mạnh, điều hòa hệ miễn dịch, lý luận theo y học cổ truyền là những vị khu phong, trừ thấp, giảm ngứa nhanh. Giúp giải quyết đồng thời cả hai triệu chứng nóng trong lẫn ngứa ngoài, ngăn chặn các cơn ngứa điên cuồng của người bệnh.
- Vị thuốc Tá (Tá dược)
“Tá” là vị thuốc giữ ba vai trò: hỗ trợ vị Quân/Thần, điều trị triệu chứng phụ, hoặc giảm độc tính (nếu có). Bệnh vảy nến kéo dài thường làm da khô ráp, nứt nẻ và làm suy giảm chức năng gan thận. Do đó, những vị thuốc tăng cường chức năng gan thận, giúp các mảng da khô ráp trở nên mềm mại hơn..được chọn vào nhóm này.
- Vị thuốc Sứ (Sứ dược)
“Sứ” là vị thuốc dẫn đường, đưa thuốc đến kinh lạc bị bệnh (vùng da bị tổn thương) và điều hòa các vị thuốc trong thang. Các vị thuốc có tính chất điều hòa, làm dịu các vị thuốc tấn công điều trị phía trên, giúp hệ tiêu hóa dễ hấp thu. Đồng thời, dẫn các hoạt chất chạy đều ra vùng da toàn thân để phát huy tác dụng dược xếp vào nhóm này.
